සස ජාතකය (Sasa Jataka)

සස ජාතකය

එක කලෙක බරණැස් රජ්ජුරුවෝ ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් කළහ. එතුමාගේ රාජධානියේ ධර්මය රජයනු ඇත. එක දවසක් රජතුමාට සිහිනයක් විය. එතුමාගේ සිහිනයෙන් සිහිනෙන් උපදෙස් දුන් දේවතාවෙක් කියා සිටියේ, “මහරජ, ඔබ ධර්මයෙහි පිහිටා සිටින්නේය. නමුත් ඔබගේ පුණ්‍ය ඵලය තවත් වර්ධනය කරගැනීමට, ඔබ අද දවසෙහි සත්ව ඝාතනයෙන් වැළකී, ධර්මයෙහි පිහිටා සිටිය යුතුය. ඊට අමතරව, ඔබ අනුගමනය කළයුතු මාර්ගය පිළිබඳව, ‘සස ජාතකය’ නම් වූ පෙර බුදුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද කථාවක් ඇත. එය ඔබගේ මනසට සාමය සහ සැනසීම ගෙන එනු ඇත.”

රජතුමාට මේ සිහිනයෙන් බොහෝ සතුටක් විය. එතුමා වහාම ඇම්බ්‍රෝස් ඇඳුමින් සැරසී, තම ඇමතිවරුන් සහ සෙනඟ සමඟ ධර්ම ශාලාවට වැඩම කළහ. එතුමා සියලු සත්වයන්ට අභය දානය දුන්නේය. ඉන්පසු, එතුමා ධර්ම දේශනාව අසා සිටීමට සූදානම් විය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ ජාතකය දේශනා කළේ, රජතුමාගේ ආශිර්වාදය සහ ධර්මයෙහි පිහිටීම පිළිබඳව විමසූ විටය.

“මහරජ, අතීතයේ දී, බරණැස් නුවර බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ උපන්නේ, ඉතාමත් උසස් ගුණවත්, ‘සස’ නම් වූ හාවෙකු වශයෙනි. මේ හාවා, සිල් ගුණවලින් පිරිපුන්, ධර්මිෂ්ඨ, සහ කරුණාවන්ත සත්වයෙකි. ඔහු තම සගයන් වන අනෙකුත් හාවුන් සමඟ, ‘සෝමදේව’ නම් වූ අන්ධකාර ඝන වනයක ජීවත් විය. මේ වනය, ඉතාමත් සුන්දර වූ අතර, විවිධ ශාක වර්ග, මල් වර්ග, සහ ඵල වර්ගවලින් පිරිපන් විය. හාවුන් රංචු පිටින්, එකිනෙකාට ආදරයෙන්, සතුටින් ජීවත් විය.

සෝමදේව වනයෙහි, හාවුන්ට ආහාර සඳහා, ‘සෝම’ නම් වූ ඖෂධීය ශාකයක් වැවිනි. මේ ශාකය, ඉතාමත් දුර්ලභ වූ අතර, එය අනුභව කරන අයට, සදාකාලික සුවය සහ යෞවනය ලැබෙන බවට විශ්වාසයක් තිබුණි. මේ ශාකය, සතියකට වරක් පමණක් මල් පිපුණු අතර, එය පිපෙන විට, මුළු වනයම, ඉතාමත් මිහිරි සුවඳකින් පිරී ගියේය.

බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, එනම් සස නම් හාවා, දිනපතා ‘පඤ්චසීල’ සමාදන් වී, ‘අට්ඨංගික මාර්ගය’ අනුගමනය කළේය. උන්වහන්සේ, තම සගයන්ටද ධර්මය දේශනා කළ අතර, ඔවුන්ද ධර්මයෙහි පිහිටා සිටියහ.

එක දවසක්, ‘සක්දෙව් රජ’, මිනිස් ලොවට පැමිණ, ධර්මයෙහි පිහිටා සිටින සත්වයන් පිළිබඳව සොයා බැලීමට තීරණය කළේය. එතුමා, ‘මහමේරු පර්වතය’ මුදුනේ සිට, ‘විදර්ශනා’ නුවණින් ලොව දෙස බැලූ අතර, සෝමදේව වනයෙහි, සස නම් වූ හාවාගේ ධර්මිෂ්ඨ ජීවිතය දුටුවේය.

සක්දෙව් රජ, සස හාවාගේ ගුණ දැක, ඔහුට පරීක්ෂා කිරීමට තීරණය කළේය. එතුමා, ‘බ්‍රාහ්මණ’ වේශයක් ගෙන, සෝමදේව වනයට පැමිණියේය. එතුමා, සස හාවා සොයමින්, වනය පුරා සැරිසරමින් සිටියේය.

සස හාවා, එතුමා දුටු විගස, ඉතාමත් ගෞරවයෙන්, “‘නමස්කාර වේවා, මහත්මයානි!’ ඔබ කවුද? ඔබ මෙහි පැමිණියේ කුමක් සඳහාද?” යි විමසීය.

බ්‍රාහ්මණ වේශයෙන් සිටි සක්දෙව් රජ, “‘මම දුප්පත් බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් වෙමි. මම කුසගින්නෙන් පෙළෙමි. මට ආහාරයක් නැත.’” යි කීවේය.

සස හාවා, ඉතාමත් කාරුණිකව, “‘මහත්මයානි, ඔබ කුසගින්නෙන් පෙළෙන්නේ නම්, මම ඔබට මගේ ශරීරයෙන් කොටසක් දෙන්නම්. මම මගේ ශරීරය පිස දමා, එය ඔබට ආහාරයට දෙන්නම්.’” යි කීවේය.

බ්‍රාහ්මණ වේශයෙන් සිටි සක්දෙව් රජ, මෙය අසා, පුදුමයට පත් විය. “‘හාවෙකුට මෙවැනි දයාවක්, මෙවැනි ත්‍යාගශීලී බවක් තිබේද!’” යි සිතුණි. එතුමා, “‘හාවෙකුට තම ශරීරය දීමට නොහැකිය. එය ‘අසම්භව’,’” යි කීවේය.

සස හාවා, “‘නොවේ, මහත්මයානි. මම ‘අග්නි’ පුද කර, මගේ ශරීරය ‘ආහූතියක්’ ලෙස දීමට සූදානම්ව සිටිමි.’” යි කීවේය.

එවිට, සස හාවා, ‘අග්නි’ දල්වා, ‘අග්නි’ දෙසට ගමන් කළේය. එතුමා, ‘අග්නි’ ගින් උණුසුම් වූ ගලක් මත, තම ශරීරය තබා, ‘අසිරිමත්’ ත්‍යාගශීලී බවක් පෙන්නුම් කළේය.

සක්දෙව් රජ, සස හාවාගේ මේ ‘අසිරිමත්’ ක්‍රියාව දැක, ඉතාමත් සතුටට පත් විය. එතුමා, ‘බ්‍රාහ්මණ’ වේශය අතහැර, ‘සක්දෙව් රජ’ ලෙස, ‘විදුලිය’ මෙන් බැබළෙමින්, සස හාවා ඉදිරියට පැමිණියේය.

“‘සස හාවා, මම සක්දෙව් රජ වෙමි. ඔබගේ ‘අසිරිමත්’ ත්‍යාගශීලී බව, ‘අසීමිත’ කරුණාව, සහ ‘අසීමිත’ ධර්මිෂ්ඨ ජීවිතය දැක, මම ඉතාමත් සතුටු වෙමි. ඔබ අද දවසෙහි, ‘අසීමිත’ පුණ්‍ය ඵලයක් උපයා ගත්තෙහි.’” යි සක්දෙව් රජ කීවේය.

“‘සස හාවා, මම ඔබගේ ‘අසිරිමත්’ ගුණ කඳ, ‘අමරණීය’ කිරීමට කැමැත්තෙමි. මම ‘චන්ද්‍රයා’ මත, ඔබගේ රූපය සටහන් කරන්නෙමි. අනාගතයේ දී, මිනිසුන් ‘චන්ද්‍රයා’ දෙස බලන විට, ඔබගේ ‘අසිරිමත්’ රූපය දකිනු ඇත. එය ඔවුන්ට ‘ධර්මය’ සිහිපත් කරනු ඇත.’” යි සක්දෙව් රජ කීවේය.

එවිට, සක්දෙව් රජ, ‘චන්ද්‍රයා’ වෙත ගොස්, සස හාවාගේ රූපය, ‘චන්ද්‍රයා’ මත සටහන් කළේය. එතැන් සිට, ‘චන්ද්‍රයා’ මත, හාවෙකුගේ රූපය දක්නට ලැබේ.

සක්දෙව් රජ, සස හාවාට, “‘සස හාවා, ඔබගේ ‘අසීමිත’ ත්‍යාගශීලී බව, ‘අසීමිත’ කරුණාව, සහ ‘අසීමිත’ ධර්මිෂ්ඨ ජීවිතය, ‘ලෝකය’ට ආදර්ශයක් වනු ඇත. ඔබගේ කීර්තිය ‘සදාකාලික’ වනු ඇත.’” යි කීවේය.

බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, එනම් සස හාවා, සක්දෙව් රජුට, “‘මම ‘ධර්මය’ අනුගමනය කරන්නේ, ‘නිවන’ ලැබීම සඳහා මිස, ‘කීර්තිය’ සඳහා නොවේ.’” යි කීවේය.

“‘සක්දෙව් රජ, මම ‘අසීමිත’ ‘ධර්මය’ අනුගමනය කර, ‘බුදු’ බවට පත් වී, ‘ලෝකය’ට ‘නිවන්’ මාර්ගය පෙන්වා දීමට කැමැත්තෙමි.’” යි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ කීවේය.

සක්දෙව් රජ, බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ ‘අසීමිත’ ‘ධර්මය’ දැක, ඉතාමත් සතුටට පත් විය. එතුමා, බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේට ආශිර්වාද කර, තම දෙව්ලොවට වැඩම කළේය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ, මේ ධර්ම දේශනාව අවසානයේ දී, රජතුමාට, “‘මහරජ, මේ සස හාවා, අද මාගේ ‘ශරීරය’ වෙයි. ඔබගේ ‘ධර්මිෂ්ඨ’ පාලනය, ‘අසීමිත’ ‘ධර්මය’, සහ ‘අසීමිත’ ‘ත්‍යාගශීලී’ බව, මේ ‘සස ජාතකය’ට සමාන වෙයි.’” යි කීවේය.

රජතුමා, මේ ධර්ම දේශනාව අසා, ‘අසීමිත’ සතුටට පත් විය. එතුමා, ‘ධර්මය’ෙහි පිහිටා, ‘අසීමිත’ ‘පුංඤ්’ ඵල උපයා ගත්තේය.

කෙටි කතාවේ සාරාංශය:

‘සස ජාතකය’, බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, ‘සස’ නම් වූ හාවෙකු ලෙස, ‘සෝමදේව’ වනයේ ජීවත් වූ කාලය පිළිබඳව කියයි. එතුමා, ‘අසීමිත’ ‘ධර්මය’, ‘ත්‍යාගශීලී’ බව, සහ ‘කරුණාව’ දැක්වූ අතර, ‘සක්දෙව් රජ’ විසින් පරීක්ෂාවට ලක් කරන ලදී. බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, ‘අසීමිත’ ‘ත්‍යාගශීලී’ බව, ‘අසීමිත’ ‘ධර්මය’, සහ ‘අසීමිත’ ‘කරුණාව’ දැක්වූ අතර, ‘චන්ද්‍රයා’ මත උන්වහන්සේගේ රූපය සටහන් විය.

කර්තෘ:

‘බුදුරජාණන් වහන්සේ’

ප්‍රධාන චරිත:

• ‘බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ’ (සස නම් හාවා)
• ‘සක්දෙව් රජ’

කාලය:

‘අතීතය’

ස්ථානය:

‘සෝමදේව’ නම් වූ ‘අන්ධකාර ඝන’ වනය

සදාචාරාත්මක පාඩම:

‘ත්‍යාගශීලී’ බව, ‘කරුණාව’, සහ ‘ධර්මය’ ‘අසීමිත’ ‘පුංඤ්’ ඵල ගෙන දෙයි. ‘අසීමිත’ ‘ධර්මය’ අනුගමනය කිරීමෙන් ‘නිවන’ ලැබිය හැකිය.

කර්තෘගේ අරමුණ:

‘බුදුරජාණන් වහන්සේ’, මේ ජාතකය දේශනා කළේ, ‘ධර්මය’ෙහි පිහිටීමේ වැදගත්කම, ‘ත්‍යාගශීලී’ බව, සහ ‘අසීමිත’ ‘කරුණාව’ පිළිබඳව ‘ලෝකය’ට අවබෝධයක් ලබා දීම සඳහාය.

කතාවේ විශේෂත්වය:

‘සස ජාතකය’, ‘චන්ද්‍රයා’ මත හාවෙකුගේ රූපය ඇති වූ ආකාරය පිළිබඳව විස්තර කරයි. මෙය ‘බෞද්ධ’ පුරාවෘත්තවල ඉතාමත් ජනප්‍රිය කථාවකි.

කථාවෙන් ලැබෙන ‘ධර්මය’:

‘සස ජාතකය’, ‘ධර්මය’ අනුගමනය කිරීම, ‘ත්‍යාගශීලී’ බව, සහ ‘කරුණාව’ පිළිබඳව ‘අසීමිත’ පාඩම් උගන්වයි. ‘ධර්මය’ අනුගමනය කිරීමෙන් ‘නිවන’ ලැබිය හැකි බවත්, ‘අසීමිත’ ‘පුංඤ්’ ඵල උපයා ගත හැකි බවත් මේ කථාවෙන් පැහැදිලි වේ.

‘සස ජාතකය’, ‘ධර්මය’ෙහි පිහිටීමේ වැදගත්කම, ‘ත්‍යාගශීලී’ බව, සහ ‘කරුණාව’ පිළිබඳව ‘අසීමිත’ පාඩම් උගන්වයි.

බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, ‘සස’ නම් වූ හාවෙකු ලෙස, ‘සෝමදේව’ වනයේ ජීවත් වූ කාලය පිළිබඳව කියයි. එතුමා, ‘අසීමිත’ ‘ධර්මය’, ‘ත්‍යාගශීලී’ බව, සහ ‘කරුණාව’ දැක්වූ අතර, ‘සක්දෙව් රජ’ විසින් පරීක්ෂාවට ලක් කරන ලදී. බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, ‘අසීමිත’ ‘ත්‍යාගශීලී’ බව, ‘අසීමිත’ ‘ධර්මය’, සහ ‘අසීමිත’ ‘කරුණාව’ දැක්වූ අතර, ‘චන්ද්‍රයා’ මත උන්වහන්සේගේ රූපය සටහන් විය.

‘සස ජාතකය’, ‘ධර්මය’ෙහි පිහිටීමේ වැදගත්කම, ‘ත්‍යාගශීලී’ බව, සහ ‘කරුණාව’ පිළිබඳව ‘අසීමිත’ පාඩම් උගන්වයි. ‘ධර්මය’ අනුගමනය කිරීමෙන් ‘නිවන’ ලැබිය හැකි බවත්, ‘අසීමිත’ ‘පුංඤ්’ ඵල උපයා ගත හැකි බවත් මේ කථාවෙන් පැහැදිලි වේ.

‘සස ජාතකය’, ‘ධර්මය’ෙහි පිහිටීමේ වැදගත්කම, ‘ත්‍යාගශීලී’ බව, සහ ‘කරුණාව’ පිළිබඳව ‘අසීමිත’ පාඩම් උගන්වයි.

‘ධර්මය’

‘අසීමිත’ ‘පුංඤ්’ ඵල